Şişede kalan boşluk


(Ertuğrul Arda) #1

Şişeleri doldururken bir miktar boşluk bırakıyoruz. Bu boşluk az olursa mı şişenin patlama riski artar, yoksa çok olursa mı?


(Ezio Auditore) #2

Boşluk zz olursa patlar, çok olursa ayıp olur :slight_smile:


(Ertuğrul Arda) #3

Evet benim mantığım da aynı şeyi söylüyor. Mantıken boşluğun fazla olması hava yastığının fazla olması demektir. Bu da patlama güvenliğini arttırması gerekir.
Ama tam tersi oldu. Diğerlerinden daha fazla boşluğu olan şişe patladı. Diğer 44 şişe sapasağlam. Şimdi diyeceksiniz “patladıktan sonra çok boşluklu olanı nasıl tespit ettin?”. Şişenin biri köpük nedeniyle bir parmak eksik kalmıştı. Kapakladıktan sonra fark etmiştim. Patlama gerçekleşince şüphelenip tüm şişeleri tek tek kontrol ettim. O şişe eksikti.

Mantık yürütmekten öte, bu konuda bir tecrübe yaşamış olan veya bir yerde okumuş olan var mı?


(Ezio Auditore) #4

Çok fazla değişken var.
Boşluk patlamaya etki edenlerden biri sadece.
Boşluğun optimum olması patlama riskini azaltır, ortadan kaldırmaz.
Isı ile da, şişeleme şekeri miktarı ile de, şişe içindeki maya popülasyonu ile veya şişe içindeki aç maya popülasyonu ile bile ilgilidir.


(Can Uzun) #5

Patlama riskinden daha başka konular için de önemli oradaki boşluk. Ben çok net bir bilgi bulamamıştım. Olurda dış kaynaklarda arama yaparsanız headspace diye geçiyor bu konu. Bu kaynağı ben sevmiştim, http://www.picobrewery.com/askarchive/headspace.htm, belki işinize yarar.

Buradaki arkadaşların da yorumları yardımcı olabilir. O boşluk neden var, az veya çok olması neyi etkiler, fermantasyon bitmemiş ise etkisi farklı olur mu, eklenen şişeleme şekeri ile ilgisi var mı gibi işin biraz detayı konusunda bilgimiz olursa, fikir yürütebiliriz…


(Ertuğrul Arda) #6

Bende ki patlayan şişeolayında ki değişkenler şöyle:

  1. Isı hepsinde aynı. Zira hepsi yan yana aynı kasada duruyor.
  2. Şişeleme şekeri hepsinde aynı. Zira en dikkat ettiğim konu bu.
  3. Şişe içinde ki maya populasyonu aynı. Şimdi bunu nereden biliyorsun diye sorabilirsiniz. Şişelerken ilk şişelediğime 1 - 2 - 3 diye ve son 5 şişelediğime 0 / -1 / -2 / -3 / -4 diye kapaklarına asetat kalemi ile yazıyorum. ilk şişelediklerim musluk çevresinde kalan tortular için son şişelenenler de dip tortusu dolayısıyla fazla maya alıyor bunları görebilmek için.
    Patlayan işaretsiz şişe idi.

(Ertuğrul Arda) #7

Evet burada yazılana göre boşluk fazla olursa patlama riski daha fazlaymış. Her ne kadar benim mantığıma ters olsa da bu yazıyı yazanın tecrübesine güveneceğim.
Aynen şöyle diyor:
“Another risk of underfilling relates to bottle detonation. If the beer is incompletely fermented or overprimed, the bottles are much more prone to dangerous fragmentation.”


(Arif Cumhur) #8

Boşluk arttıkça patlama riskinin arttığı, çünkü boşluk arttıkça mayaların çalışması yani gazlanmanın arttığı, boşluk azaldıkça basıncın yüksek olması nedeniyle mayanın çalışmasının baskılandığı kabul ediliyor referans kitaplarda ve yine aynı şekilde şekeri fazla koyduysanız patlama riskine karşı daha az boşluk bırakılması öneriliyor


(Ezio Auditore) #9

Aslında biraz daha soğuk bir ortamda bekletmek en iyisi. Yani 20-25 derece değil de, 16-19 aralığı olabilir. Mayalar yavaş çalışırsa patlamanın önüne geçilebilir diye düşünüyorum.


(Deniz) #10

If the beer is incompletely fermented or overprimed kısmı olayı özetliyor zaten. Fermantasyon bitmemişse şişelenmemeli, priming sugarı abartmadan kullanmalı. Şişeleme çubuğunu çıkarttığınız zaman oluşacak boşluk optimumdur ve neredeyse tüm dünyada ev biracıları tarafından standart kabul edilir. Fazlasını bırakırsanız patlama riski artar ya da biranız bozulabilir, az bırakırsanız da patlama riski aynı şekilde artar. İki ucu bock’lu değnek :slight_smile:


(Ertuğrul Arda) #11

Problemin ne olduğunu söyleyeyim.
Fermentasyon odamın sıcaklığı 19 derece. Fakat şişelendikten sonra herkes gibi benim de mahsenim olmadığından oda sıcaklığına koymak zorundayım. Bu sıcaklarda oda 25 derceyi geçti. Problemin kaynağı bu. Kısacası işin “complately fermented” veya “overprimed” alakası yok.


(Taylan Özdere) #12

Şişe patlamasının nedeni şişe içinde oluşan basınç. Basıncın kaynağı mayanın ürettiği karbondioksit. Karbondioksitin kaynağı koyduğunuz şişeleme şekeri. Yani:

Şeker → CO2 → Basınç → Patlama (aşırı basınç durumunda)

Bu yüzden şişe patlatmak istiyorsanız:

  1. Şekeri arttırabilir (fazla şişeleme şekeri koyarak veya mayalanma bitmeden şişeleme yaparak)
  2. CO2’yi arttırabilir (ya şekeri arttırarak ya da biranıza mayanın sindiremediği şekerleri sindiren bir bakteri bulaştırarak)
  3. Basıncı arttırabilir (örneğin şişeyi ısıtarak)
  4. İnce çeperli veya kusurlu bir şişe kullanabilirsiniz.

İşin fizik kısmı biraz kompleks, ama boşluk şişe hacminin %10’unu geçmediği sürece (bira yapım setindeki doldurma çubuğu ile dolum yaparken bu oran %3 ile %5 arasındadır) şişenin patlayıp patlamayacağını belirleyen faktörler yalnızca yukarıdakiler olur.

Boşluk %10’u geçtikten sonra bir faktör olarak hesaba katılmalıdır, fakat yine de şişenin patlayıp patlamayacağını belirleyen şeker başta olmak üzere diğer faktörlerdir. Az şeker koyarsanız %80’i boş olan bir şişe bile patlamayacaktır.

Özetle, çubukla doluma devam :slight_smile: Sosyal medyada, yüklediğiniz şişe fotoğrafına bakıp “Az doldurmuşsun, patlar” yorumu yapanlara itibar etmeyin :wink:


Şişe Patlama Riski
Şişe Patlama Riski